De internationale energiemarkt staat scherp onder spanning. President Trump en minister van Financiën Scott Bessent verklaarden deze week dat de Amerikaanse overheid de haalbaarheid onderzoekt van exportbeperkingen op diesel om de hoge binnenlandse prijzen in de Verenigde Staten te drukken.
Hoewel deze politieke verkenning brede aandacht trekt, blijkt uit een analyse van VERN dat de uitvoering van een daadwerkelijk Amerikaans exportverbod stuit op grote wettelijke en operationele obstakels. De druk op de Europese dieselvoorraad en de prijs aan de pomp zijn echter wél direct voelbaar op het Nederlandse asfalt.
Analyse: De haalbaarheid van Amerikaanse exportbeperkingen
Een blik op de verhoudingen binnen het Amerikaanse kabinet en de raffinaderij sector laat zien dat vergaande exportbeperkingen op grote weerstand stuiten:
- Verdeeldheid binnen het kabinet: De Amerikaanse ministers van Energie (Chris Wright) en Binnenlandse Zaken (Doug Burgum) raden exportbeperkingen af.
- Raffinaderij-paradox: Het stopzetten van de export leidt binnen enkele weken tot volle opslagtanks aan de Amerikaanse Golfkust. Raffinaderijen moeten dan hun verwerking terugschroeven, wat leidt tot een krapte aan benzine en juist hogere prijzen voor de Amerikaanse consument.
- Financiële markten: Commodity desks in Europa beoordelen de politieke uitspraken vooralsnog als verkenningen in de aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen.
Waarom stijgen de dieselprijzen in Europa dan toch?
Hoewel vergaande Amerikaanse restricties op korte termijn onwaarschijnlijk zijn, is de krapte op de Europese dieselmarkt reëel en structureel. Europa kampt met een opstapeling van internationale aanvoerschokken:
- Russische exportstop: Rusland heeft zijn wettelijke diesel-exportverbod verlengd en door de uitval van raffinage capaciteit door succesvolle Oekraïense aanvallen zal dat waarschijnlijk ook na eind oktober 2026 worden verlengd om de eigen binnenlandse markt te beschermen.
- Midden-Oosten uitval: vergelijkbare omstandigheden in het Midden-Oosten en de Rode Zee zijn de directe diesel leveringen uit het Midden-Oosten naar Europa gedaald van 519.000 vaten per dag in 2025 naar amper 110.000 vaten per dag in september 2026.
- Afhankelijkheid van de VS: Europa is voor circa 15% tot 20% van haar diesel import afhankelijk van de Amerikaanse Golfkust.
Panteia-Kostenstructuur (22 september 2026): Directe impact op uw kostprijs
Wat betekent deze marktsituatie concreet voor de Nederlandse transportondernemer? De dieselprijs voor professioneel gebruik steeg sinds 1 september 2026 met maar liefst 12,93%, en sinds 1 januari 2026 cumulatief met 56,89%.
Aangezien het aandeel van brandstof in de totale exploitatie per transportdiscipline verschilt, vertaalt dit zich direct naar de volgende kostprijsstijgingen op de Nederlandse markt:
Binnenlands distributievervoer / Stukgoed (brandstofaandeel ~16%):
- Impact sinds 1 september 2026: +2,07%
- Cumulatieve impact t.o.v. 1 januari 2026: +9,10%
Binnenlands wagenladingsvervoer / FTL (brandstofaandeel ~21%):
- Impact sinds 1 september 2026: +2,72%
- Cumulatieve impact t.o.v. 1 januari 2026: +11,95%
Grensoverschrijdend wegvervoer / Langeafstand (brandstofaandeel ~25%):
- Impact sinds 1 september 2026: +3,23%
- Cumulatieve impact t.o.v. 1 januari 2026: +14,22%
Geconditioneerd vervoer / Koel- en vriestransport (brandstofaandeel ~26%):
- Impact sinds 1 september 2026: +3,36%
- Cumulatieve impact t.o.v. 1 januari 2026: +14,79%
Strategisch advies van VERN aan de transportondernemer
Marges in het wegtransport schommelen gemiddeld tussen de 2% en 4%. Een stijging van de professionele dieselprijs met bijna 13% binnen drie weken tijd trekt die flinterdunne marge direct in de rode cijfers. VERN adviseert MKB-transporteurs en eigen rijders altijd om commerciële maatregelen te nemen:
- Stap over op week-gebaseerde brandstofclausules: Maandelijkse indexaties lopen hopeloos achter op de tucht van de markt. Koppel brandstofclausules aan de wekelijkse officiële adviesprijzen, zodat prijsstijgingen binnen 7 dagen direct verrekend worden in uw facturatie.
- Eis transparante brandstofclausules bij aanbestedingen: Weiger vaste tariefafspraken voor langlopende tenders zonder automatische dieselolieclausule. Leg contractueel vast dat schommelingen boven de 2% direct aan de opdrachtgever worden doorberekend.
- Houd rekening met opstapeling richting 2027: De huidige marktkrapte staat niet op zichzelf. Met het vervallen van de tijdelijke accijnskorting per 1 januari 2027 en het verdwijnen van de tijdelijke heffingskorting op de vrachtwagenheffing (22,3%), lopen de variabele kilometerkosten fors op. Wie nu zijn basiskostprijs niet op orde heeft, komt volgend jaar financieel klem te zitten.
- Herbereken uw integrale kostprijs per kilometer: Gebruik objectieve marktdata om per ritcategorie (nationaal, internationaal, distributie) de exacte stijging door te rekenen richting uw opdrachtgevers.
Bereken de politieke en markt-impact op jouw TCO via het VERN TCO Dashboard
Sluit je aan bij Stichting VERN en versterk de positie van de transportondernemer: stichtingvern.nl/registreren