In het eerste deel van deze analyse liet de casus Station Berchem zien waar de volledige elektrificatie van het zware wegtransport in Europa fysiek vastloopt: op ruimte, op het stroomnet en op de tijd die laden kost. De logische vraag daarna is: als het in Europa zo moeizaam gaat, waarom lukt het China dan wél? Het antwoord is verrassend. Het ligt niet aan betere accu's of snellere laders. Het ligt aan afstand, en aan het systeem eromheen.
Waarom China kan wat Europa moeilijk vindt
China heeft zijn productie en zijn logistiek dicht bij elkaar georganiseerd. De gemiddelde snelwegrit voor vracht ligt daar rond de 183 kilometer. Europa draait juist op lange, internationale tradelines, waar een rit al snel 700 kilometer of meer beslaat. Datzelfde elektrische voertuig staat dus voor een totaal andere opgave. Voor een korte, herhaalde rit tussen hub en markt is een beperkte actieradius geen probleem. Voor een internationale langeafstandsrit is het dat wél.
China heeft zijn infrastructuur op die korte afstand afgestemd. Waar de rit gemiddeld 183 kilometer is, past een systeem van verwisselbare accu's (battery swapping): binnen enkele minuten een lege accu inruilen voor een volle, vergelijkbaar met tanken. De Chinese fabrikant CATL bouwt hiervoor een netwerk met gestandaardiseerde accublokken. Het punt voor Europa is niet dat wij dit moeten kopiëren, maar wat het laat zien: de techniek werkt, mits het systeem past bij de werkelijke afstand.
Elektrisch waar het past, niet overal
VERN is niet tegen elektrisch vervoer. Voor regionale distributie en last-mile is het uitstekend geschikt, en daar zal het zich de komende jaren snel doorzetten. Maar voor de lange internationale afstanden waar een groot deel van het Europese wegtransport op draait, schiet de laadinfrastructuur nog jaren tekort. Daar bieden biobrandstoffen zoals HVO100 en BioLNG de oplossing die er nú al ligt: op het bestaande tankstationnetwerk, zonder miljardeninvesteringen in netverzwaring, met een tankbeurt van tien tot vijftien minuten.
De conclusie is niet "elektrisch of niets", maar de juiste techniek per afstand. Eén oplossing van bovenaf voorschrijven voor élke rit, ongeacht de afstand, is precies de fout die Europa maakt.
De rekening die niemand adresseert
Achter het beleid ligt een fiscaal probleem dat te weinig aandacht krijgt. Zodra brandstof wordt vervangen door stroom, valt de brandstofaccijns weg. Voor de transportsector gaat het naar schatting om circa 65 miljard euro per jaar (peiljaar 2035); bij volledige elektrificatie van álle mobiliteit, personenauto's en bestelwagens meegerekend, om circa 200 miljard euro. Dat geld verdwijnt niet. Het wordt elders teruggehaald, via kilometerheffing en hogere energiebelasting. De vraag die het beleid niet beantwoordt, is wie die rekening uiteindelijk betaalt. Het antwoord is: via de vervoerder komt hij bij de consument terecht.
Het echte Europese probleem: versnippering
Het is verleidelijk om te zeggen dat China wint omdat het centraal stuurt. Maar dat is niet de les. De kern zit dieper: China heeft één samenhangend regelsysteem, Europa heeft er zevenentwintig die elkaar tegenspreken. Een mandaat van bovenaf dat overal dezelfde oplossing voorschrijft, botst met zevenentwintig verschillende werkelijkheden, verschillende afstanden, verschillende netten, verschillende markten.
Het antwoord is dus niet méér sturing vanuit Brussel. Het is minder versnippering en meer ruimte voor de markt om per route de juiste techniek te kiezen. De ondernemer die de rit rijdt, weet beter dan een centraal mandaat welke oplossing bij die rit past.
De visie van VERN
Het probleem is nooit elektrificatie zelf geweest. Het is de systeemarchitectuur: een uniform mandaat dat één techniek voorschrijft, ongeacht afstand, route of werkelijkheid. China laat zien dat de grens niet bij de techniek ligt, maar bij het systeem eromheen. Europa's fout is niet te weinig sturing, maar te veel uniform mandaat en te veel versnippering.
Wat VERN vraagt: stem de techniek af op de afstand, elektrisch waar het past en biobrandstoffen voor de lange afstand. Laat de markt per route kiezen in plaats van één model voor te schrijven. En beantwoord de fiscale vraag voordat de rekening stilzwijgend bij de ondernemer en de consument belandt.
Bekijk de volledige interactieve infographic op stichtingvern.nl/documenten/elektrificatie-china-analyse.
Word lid van VERN en praat mee: stichtingvern.nl/registreren
Tweede deel van de analyse over elektrificatie van zwaar transport. Chinese marktcijfers (penetratie elektrische vrachtwagens, battery swapping) op basis van IEEFA, CnEVPost en Xinhua; genoemde bedrijfscijfers zoals die van CATL zijn opgaven van de betreffende fabrikant. AFIR-verplichtingen conform de EU-verordening (in werking 13 april 2024). Europese ritafstanden op basis van Eurostat en sectoronderzoek; aandelen naar dagafstand variëren per studie. Accijnsderving: IEA Global EV Outlook 2025, waarbij circa 65 miljard euro de transportsector betreft en circa 200 miljard euro volledige elektrificatie van alle mobiliteit.